Gout (bệnh gút) là một dạng viêm khớp do tinh thể urat tích tụ trong khớp, gây đau dữ dội và sưng đỏ. Nguyên nhân chính liên quan đến sự mất cân bằng trong việc sản xuất và thải trừ axit uric. Dưới đây là các yếu tố quan trọng:
1. Cơ chế hình thành
-Tăng sản xuất urat: Cơ thể phân hủy purin (có trong tế bào và thực phẩm như thịt đỏ, hải sản, nội tạng) tạo ra nhiều axit uric.
-Giảm thải urat qua thận: Thận không loại bỏ hiệu quả axit uric, chiếm khoảng 90% trường hợp.
-Kết tinh urat: Khi nồng độ axit uric trong máu quá cao, chúng kết tinh thành tinh thể sắc nhọn, lắng đọng ở khớp (thường là ngón chân cái), gây viêm và đau.
2. Yếu tố nguy cơ
-Chế độ ăn uống: Thịt đỏ, hải sản, nội tạng, bia, nước ngọt có đường (đặc biệt là siro fructose).
-Rượu bia: Bia chứa nhiều purin, làm tăng nguy cơ gấp đôi.
-Thừa cân, béo phì: Làm tăng sản xuất urat và viêm.
-Bệnh lý nền: Bệnh thận, tiểu đường, hội chứng chuyển hóa, thiếu máu, ung thư máu.
-Thuốc: Lợi tiểu, aspirin liều thấp, cyclosporin, niacin liều cao.
-Di truyền: Một số gen (như SLC2A9, ABCG2) ảnh hưởng đến vận chuyển urat.
-Giới tính và tuổi: Nam giới có nguy cơ cao hơn (tỉ lệ nam:nữ ≈ 3:1). Phụ nữ tăng nguy cơ sau mãn kinh.
3. Yếu tố khởi phát cơn gút cấp
-Ăn nhiều thực phẩm giàu purin trong thời gian ngắn.
-Uống nhiều rượu bia.
-Chấn thương khớp.
-Mất nước, căng thẳng, mệt mỏi.
-Phẫu thuật hoặc bệnh nặng.
Tóm lại: Nguyên nhân chính của gút là tăng axit uric trong máu (hyperuricemia) do sản xuất quá nhiều hoặc thải trừ kém, kết hợp với các yếu tố nguy cơ về lối sống, bệnh lý nền và di truyền.
Siêu âm là công cụ chẩn đoán gout ưu việt hơn X-quang ở giai đoạn sớm, giúp phát hiện đặc hiệu các dấu hiệu của bệnh.X-quang vẫn có vai trò bổ trợ, chủ yếu trong đánh giá tổn thương xương muộn và loại trừ bệnh lý khác.
(Nguồn: Theepochtimes)
