VIÊM MÔ TẾ BÀO vs VIÊM CƠ TĂNG SINH: Khi hình thái siêu âm giúp định hướng chẩn đoán

Sono learning • Bài giảng siêu âm mô mềm

Viêm mô tế bào vs Viêm cơ tăng sinh

Phân biệt kiểu hình phù nề mô dưới da với tổn thương tăng sinh trong cơ vân. Mục tiêu là nhận diện lớp mô, mô tả đúng hình thái và lựa chọn bước đánh giá tiếp theo — không chẩn đoán chỉ từ một dấu hiệu đơn lẻ.

Thông điệp cốt lõi
Identify the tissue layer first, then interpret the sonographic pattern.
Hãy xác định lớp mô bị tổn thương trước, sau đó mới diễn giải kiểu hình siêu âm.

1. Cobblestoning appearance

Da / mô dưới daPhù nề

Diễn giải

• Dải dịch giảm âm/không hồi âm len giữa các thùy mỡ dưới da, tạo hình ảnh dạng lát đá.
• Có thể kèm dày da, tăng âm mô dưới da và tăng tưới máu.
• Tìm ổ dịch khu trú nếu nghi áp-xe; đánh giá cân sâu và cơ nếu nghi lan rộng.

Giới hạn: cobblestoning phản ánh phù nề mô dưới da, không đặc hiệu cho cellulitis. Cần đối chiếu đỏ, nóng, đau và bối cảnh nhiễm trùng; phù nề không do nhiễm trùng cũng có thể giống hình ảnh này.

Đọc tổng quan + xem hình gốc ↗

2. “Cracked dry mud”

Cơ vânTổn thương tăng sinh

Diễn giải

• Tổn thương nằm trong cơ; các bó cơ còn được nhận diện, phân cách bởi các dải giảm âm dạng mạng.
• Khảo sát cả mặt cắt ngang và dọc để xác nhận mối liên hệ với kiến trúc bó cơ.
• Proliferative myositis là quá trình tăng sinh lành tính hiếm gặp, có thể phát triển nhanh và mô phỏng sarcoma.

Giới hạn: đây là dấu hiệu gợi ý, không phải phép thử đã được xác nhận có độ nhạy/độ đặc hiệu cao. Hình ảnh không điển hình hoặc khối đáng ngờ vẫn cần đánh giá chuyên khoa và có thể cần MRI/sinh thiết.

Đọc bài gốc + xem hình siêu âm/MRI ↗

Quy trình khảo sát thực hành — 5 bước

1

Xác định lớp mô

Da, mô dưới da, cân sâu hay cơ vân? Theo dõi liên tục từ nông đến sâu.

2

Phân tích B-mode

Cobblestoning ở mô dưới da hay mạng dải giảm âm trong cơ? Quét hai mặt phẳng và so sánh bên đối diện.

3

Doppler màu

Đánh giá phân bố tưới máu; tìm ổ dịch/áp-xe. Không dùng mức tăng tưới máu đơn độc để phân biệt.

4

Đối chiếu lâm sàng

Đỏ, nóng, đau, sốt, dấu nhiễm trùng, chấn thương, tốc độ tăng kích thước và diễn tiến.

5

Chọn khảo sát tiếp

MRI/hội chẩn khi không điển hình hoặc nghi u. Sinh thiết khi cần xác định mô học theo đánh giá chuyên khoa.

Bảng phân biệt nhanh

Đặc điểm	Cellulitis / phù nề dưới da	Proliferative myositis
Lớp mô chính	Da và mô dưới da	Cơ vân
B-mode gợi ý	Dải dịch giữa các thùy mỡ — cobblestoning	Dải giảm âm phân cách bó cơ còn nhận diện — cracked dry mud
Doppler	Có thể tăng tưới máu; tìm ổ áp-xe	Các dải có thể có tưới máu; không đặc hiệu
Bối cảnh	Đỏ, nóng, đau và dấu hiệu nhiễm trùng hỗ trợ chẩn đoán	Khối trong cơ có thể lớn nhanh; có thể đau hoặc không đau
Điểm cần tránh	Không xem cobblestoning là bằng chứng độc lập của nhiễm trùng	Không xem cracked dry mud là bằng chứng loại trừ sarcoma
Bước tiếp theo	Tìm ổ dịch, đánh giá độ sâu/lan rộng khi có chỉ định	MRI/hội chẩn nếu chưa điển hình; sinh thiết tùy mức nghi ngờ

Cạm bẫy và an toàn chẩn đoán

Đừng đánh đồng phù nề với nhiễm trùng

Cobblestoning mô tả dịch/phù nề giữa các thùy mỡ. Chẩn đoán cellulitis cần phù hợp với khám lâm sàng; siêu âm hữu ích để đánh giá ổ áp-xe và tổn thương sâu hơn.

Báo cáo nên mô tả lớp mô, độ lan rộng, tưới máu và có/không có ổ dịch khu trú.

Đừng bỏ sót khối cơ đáng ngờ

Proliferative myositis lành tính có thể mô phỏng sarcoma. Ngược lại, không phải khối cơ có dải giảm âm đều là proliferative myositis.

Nếu hình ảnh không điển hình, khối tiếp tục lớn hoặc nghi ác tính: không trì hoãn MRI/hội chẩn chỉ vì có một phần hình thái giống dấu hiệu kinh điển.

Tỷ lệ mắc và khả năng phát hiện Proliferative Myositis

Điều gì đã biết — và chưa biết?

Proliferative myositis (viêm cơ tăng sinh) là tổn thương giả u lành tính rất hiếm gặp. Tuy nhiên, y văn hiện chưa cung cấp ước tính dịch tễ đủ tin cậy để xác định tỷ lệ mắc hoặc tỷ lệ hiện mắc trong dân số.

Tỷ lệ mắc trong dân số

Chưa xác định. Không nên đưa ra con số kiểu “1 trên X người” nếu không có nghiên cứu dịch tễ trực tiếp hỗ trợ.

Độ nhạy siêu âm

Chưa xác định. Chưa có dữ liệu quy mô lớn đủ để ước tính phần trăm ca bệnh được siêu âm phát hiện chính xác.

“Cracked dry mud” có giá trị đến đâu?

Dấu hiệu này được mô tả trong các báo cáo ca bệnh, với những dải giảm âm phân cách các bó cơ còn được bảo tồn. Khi hiện diện trong bối cảnh phù hợp, nó có giá trị gợi ý proliferative myositis; nhưng báo cáo ca bệnh không cho phép tính độ nhạy, độ đặc hiệu hay tỷ lệ bệnh nhân có dấu hiệu này.

Không suy diễn từ số ca công bố: số lượng bài báo hoặc ca bệnh được tìm thấy không phải tỷ lệ mắc trong dân số. Tình trạng hiếm gặp, chẩn đoán nhầm hoặc không được công bố có thể làm số ca trong y văn thấp hơn số ca thực tế, nhưng mức độ thiếu phát hiện chưa được định lượng.

Ý nghĩa thực hành

• Siêu âm: nhận diện lớp mô, kiến trúc bó cơ, phân bố tưới máu và mối liên hệ với khối cơ; không kết luận chỉ từ một dấu hiệu.
• Không loại trừ sarcoma: cracked dry mud chưa được xác nhận là dấu hiệu có khả năng loại trừ u ác tính.
• Khi không điển hình: cân nhắc MRI và hội chẩn chuyên khoa; sinh thiết theo đánh giá tổng thể khi cần xác định mô học.

Câu khuyến nghị để trích dẫn trong bài giảng: “Proliferative myositis là tổn thương tăng sinh lành tính rất hiếm gặp. Tỷ lệ mắc trong dân số và độ nhạy phát hiện bằng siêu âm hiện chưa được xác định đáng tin cậy. Dấu hiệu cracked dry mud có giá trị gợi ý khi hiện diện, nhưng chưa được xác nhận bằng các nghiên cứu chẩn đoán quy mô lớn.”

Dion et al., 2019 — báo cáo ca bệnh và dấu hiệu cracked dry mud ↗
Proliferative myositis: case report and review of the literature, 2021 ↗